RSS

Tag Archives: Debosyon review

Artsibo

Aristotle Atienza

Mapangahas ang pelikulang Debosyon (Alvin Yapan, 2013).  Ang bitbitin ang manonood sa mapanganib na laylayan ng mga paniniwala ay nakababahala.  Subalit, nasa engkuwentrong ito ang mga posibilidad ng interbensiyon.

Deboto ni Ina (Birhen ng Penafrancia) si Mando (Paulo Avelino).  Dadayuhin niya ang simbahan sa Naga at mag-aalay ng bulaklak at dasal para protektahan ang tanim na palay.  Habang hinihintay ang tag-ani, tutungo siya sa gubat upang pumitas ng mga orkidya na ibebenta sa palengke.  Sa kasukalan ng kagubatan, susubukang niyang angkinin ang pulang bulaklak na orkidya na umagaw sa kaniya ng pansin.  Pero mahuhulog siya at mawawalan ng malay.  Magigising siya sa kubo ni Saling (Mara Lopez), at sa kaniyang pananatili, mapapamahal siya sa dalagang namumuhay nang mag-isa.  Iimbitahan ni Mando si Saling sa bayan upang mabigo lamang ito dahil isinumpa ang babae na manatili sa kagubatan.  Kung bakit ay isisiwalat niya kay Mando na siya si Oryol na tunay namang ikagugulat ng binata.  Tatakbo siyang palayo pero upang bumalik lamang din na bitbit ang mananalangin sa kubo ni Saling.  Wala itong magagawa sa kondisyon ng dalaga kundi ang ipaalala kay Mando na magpanata kay Ina.  Sa araw mismo ng parada ng Penafrancia, walang pag-aalinlangan siyang hahangos pabalik ng kagubatan upang makapiling ang minamahal.

debosyon_pic_3_3

Kuwento ng pag-ibig ang pelikula.  Dito hindi magulang o kayamanan o matalik na kaibigan ang dakilang hadlang kundi ang nararapat at ang tinatanggap sa lipunan.  Ang diskurso ng pag-ibig ay pinasisigla ng mga praktika sa paniniwala, ng institusyon ng pamilya, simbahan, at lipunan.  Pero sa halip na maging sagabal, nagiging posibilidad ang engkuwentro ni Mando kay Ina upang maisakatuparan ang bawal na pagmamahal.  Kaya’t magpupursige si Mando na hanapan ng lunas ang sakit ng minamahal.  Bakit hindi na lang talikuran si Saling gaya ng kuwento ng lalaking nagmahal sa babae?  Bakit hindi na lang manatiling magdusa sa babaeng hindi niya maangkin?  Dahil nga nagmamahal.  Sa una’t una pa lamang, isinisiwalat sa pagkakasaksi ni Mando sa lihim ni Saling ang posibilidad ng mga imposibilidad.  Hindi sa hindi matatag ang kaniyang paniniwala kaya’t madali itong nagambala kundi ang pagpapaigting pang lalo ng paniniwala sa katotohanan ng mga himala.  Kaya’t nang makita ni Mando sa mata ni Ina ang mata ni Saling, hindi sapat na tapusin ang pelikula sa paghahawakan ng kamay o paghahalikan sa kagubatan o kahit na sa kasal saksi ang ilang na kapaligiran, kailangang maramdaman ang katotohanan ng pagniniig sa katawan ng minamahal.  At mabibigo kang hindi makita ang pagkawala ng sumpa.

Dalawa na silang isinusumpa ngayon.  Pero napatunayan na ni Mando ang kaniyang debosyon kay Saling, at mula sa mga laylayang gaya nito ipinapanukalang sisibol ang hustisyang ipinagkait sa mga nilalang na naisantabi sa kanayunan at kagubatan.  Nasa laylayan na si Mando pero bakit pipiliin pa ang pinakalaylayang kinalalagyan ni Saling?  May kakayahang hanapin ni Saling ang hustisya sa pananalanta sa bayan para paghigantihan ang mga lalaking nagmahal at nanloko sa kaniya.  Pero pagod na si Saling.  At isa pa, hindi ito ang pelikulang halimaw na nakasanayan natin.

Dahil sa pagtawid ni Mando sa kagubatan ni Saling, pinipili niya ang espasyo ng laylayan nang hindi tuluyang tinatalikuran o kinakalimutan ang naging engkuwentro sa sentro.  Hindi tulad ng tagalabas na militar na manghihimasok sa kagubatan ng Kabikulan upang “linisin”ang lipunan ng masasamang elemento, makikipagniig si Mando sa mga nilalang (Agta, rebelde, Saling) na itinulak palabas ng bayan at makahahanap ng tahanan sa mga laylayan.  Hindi pagsuko at hindi lugar ng kawalan ng kapangyarihan ang laylayan, kundi lugar ng posibilidad para sa mas mabuti at katanggap-tanggap na hinaharap.  Saan nagmumula ang kalungkutan at kapaguran ni Saling?  Hindi sa kabiguan sa pag-ibig na dinanas niya kundi sa kasaysayang nanamantala mismo sa mga katulad niya.  Kaya’t si Saling ay hindi na lamang din si Oryol.  Naroon sa kanyang pag-alaala at pagpapaalala ang bakas ng mga karahasang ginawa ng lipunan.  Isinasakatawan niya ang mga pinatahimik dahil nakagagambala.  Sa paglalantad, binubuksan niya ang espasyo ng laylayan para sa mga tunay na naniniwala.  Paano ngayon makikisangkot sa mga hindi pinagsasalita ng lipunan?

Nasa pelikulang Debosyon ang mapangahas na interbensyong kailangang gawin sa opisyal na kasaysayang pinapaniwala sa atin ng Kapangyarihan.

*

Aristotle J. Atienza teaches language, literature, and popular culture in the Filipino Department at the Ateneo de Manila University.

Editor’s Note: This review is part of a series of reviews of outstanding films of 2013 and 2014 that we will feature here in the run-up to the YCC Citations Ceremony on April 23rd. Earlier reviews have been featured for Badil (here and here), Porno (here and here), Pagpag, LaurianaQuick ChangeAng Kwento ni Mabuti, Debosyon, Babagwa, Norte: Hangganan ng Kasaysayan, Mga Anino ng Kahapon, Sonata, and the 2013 Best First Features.

 
5 Comments

Posted by on 20 April 2015 in Film Review

 

Tags:

Iisa ang Estatwa at Bailarin sa Debosyon

J. Pilapil Jacobo

Isinasalaysay ng pelikula ang buhay ni Mando (Paulo Avelino), isang deboto ng Birhen ng Peñafrancia, nang makilala niya si Saling (Mara Lopez), isang dalagang naninirahan sa paanan ng bulkan ng Mayon. Magkakapalagayang-loob silang dalawa. Matutuklasan ni Mando na ang iniibig niya palang babae ay si Oriol, ang bathalumang ahas ng epikong Ibalon. Labis na matatakot si Mando isang gabi nang ipakita ni Saling ang kanyang tunay na anyo, kaya’t lalayo siya. At labis ding malulumbay ang diyosa, malulugmok sa isang milenyal na kalaliman. Magbabalik lamang si Mando kay Saling/Oriol matapos siyang sumama sa prusisyon ng Birhen bilang isang voyador. At ipagtatapat niya kay Saling/Oriol na nakita niya sa mga mata ng imahen ni Maria ang mga mata ng kanyang sinisinta.

Debosyon 01c

Sa ganang akin, makapangyarihan ang pelikula lalo na kapag ginagamit ito ng kanyang manlilikha upang minahin ang mga katutubo at kolonyal na pagmamalay gamit ang moderno nitong teknolohiya. Sa isang anyo tulad ng pelikula natin maaaring ilugar ang Panitikang Filipino sa popular, at ang popular maiuugat natin sa kayarian ng sining ng panitikan.  Sa pelikula, ang katutubo, ang kolonyal, at ang moderno ay kontemporanyo. Nananahan sila sa iisang panahon: ang panahong sinematograpiko, na inihuhudyat ng mga pinagtagni-tagning imahen (montage) at ng mga sandaling tinapyas-tapyas (diegesis).

Ano ang tagumpay ni Alvin B. Yapan sa Debosyon?  

Binabalikan niya ang epiko na itinuturing bilang pangunahing teksto ng sinaunang Panitikang Bikolano, ang “Ibalon.” Inilalarawan sa epiko ang paglilinang ng kabihasnan ng sinaunang Bikol ayon sa panahon ng tatlong mandirigma. Kasangkot sa paglilinang na ito ang bathaluman na si Oriol. Subalit lalansiin ng bawat mandirigma ang diyosa upang lubusang maitatag ang sibilisasyong papalit sa kaayusan ng kalikasang kinakatawan ng makapangyarihang babaeng ahas.

Subalit ang uri ng paggunitang ito ni Yapan ay masalimuot, sapagkat inilalangkap niya ito sa isa pang alaala sa kamalayang Bikolnon: ang debosyon sa Mahal na Birhen ng Peñafrancia. Ang mahihinuha sa hulagwayang ito ay isang malawak at malalim na pagsipat sa kayarian ng kultura na nakasuot sa malay ng tao. Marahas ang diwa na pinalitan ng debosyon kay Maria ang debosyon kay Oriol. Subalit higit na marahas ang diwa na, kung tutuusin, iisa ang nasabing debosyon. Ang mga puwersa ng pananakop lamang ang naggugumiit ng pagkakaiba.

Upang pahindian ang kolonyal na negasyon (the negation of negation), kailangang muling isaritwal ni Mando ang kanyang debosyon para sa dalawa niya innamorata na sina Maria at Saling. Kailangan niyang isabak ang kanyang katawan kasama ang iba pang katawang lalaki ng Kabikolan sa prusisyon ng imahen sa ilog Naga. At kailangan niya ring kilalanin ang katawang bathaluman-ahas ni Saling bilang katawang tao.

Ano ang kaisipan na magsasara sa pelikula?

Ang kasaysayan ng mithi ay hindi maaaring balangkasin sa isang linyar na paraan. Dahil sa masalimuot na ugnayan ng katutubo at ng kolonyal, ang anumang pagtatangka na taluntunin ang kasaysayan ng mga damdamin, tulad na nga ng pagnanasa at ng pangungulila, ay kailangang maisadula sa isang paraan kung saan masasaksihan ang sandali ng pag-aalinsabayan, ang sandali ng katiwalagan, at ang imposibilidad din ng lahat ng palakumpasang ito.

Iisa ang estatwa at bailarin sa ngalan ng debosyon.

*

Image source: http://mymovieworld-coolman0304.blogspot.com/2013/07/debosyon-official-trailer-cinemalaya.html

 
12 Comments

Posted by on 28 November 2013 in Film Review

 

Tags: , , , ,